ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΚΑΒΒΑΔΙΑ

Θα ήθελα να σας συστήσω τον ποιητή Νίκο Καββαδία (1910-1975). 

Γεννήθηκε στο Χαρμπίν της Μαντζουρίας (Κίνα) από γονείς Κεφαλονίτες και υπηρέτησε στο εμπορικό ναυτικό ως ασυρματιστής (=αυτός που χειρίζεται τον ασύρματο στα πλοία).

Η πρώτη του συλλογή με τον τίτλο Μαραμπού (1933) προκάλεσε ζωηρή εντύπωση και ευνοϊκά σχόλια στους πνευματικούς κύκλους για τη νέα αίσθηση που έφερνε η εξωτική αυτή ποίηση με τους ναυτικούς όρους, τα μακρινά λιμάνια και τη γοητεία της περιπέτειας. 

Επέλεξα το ποίημα "A bord de l᾿ «Aspasia» " γιατί είναι στ᾿ ἀλήθεια ἕνα βαθιὰ μελαγχολικὸ ποίημα, μία πορεία πρὸς τὸν ἀναπόφευκτο θάνατο, καὶ ταυτόχρονα ἡ παραδοχὴ μίας ἀνεκπλήρωτης ἀγάπης."

Ο ναυτικός του πλοίου Aspasia εκφράζει τον έρωτά του για την άρρωστη κοπέλα (πιθανότατα πάσχει από φυματίωση), η οποία ταξιδεύει με προορισμό την Ελβετία, για να θεραπευθεί.

A bord de l᾿ «Aspasia»

Ταξίδευες κυνηγημένη ἀπὸ τὴ μοίρα σου
γιὰ τὴ κατάλευκη μὰ πένθιμη Ἑλβετία,
πάντα στὸ deck, σὲ μία σαὶζ-λὸγκ πεσμένη, κάτωχρη
ἀπ᾿ τὴ γνωστὴ καὶ θλιβερότατη αἰτία.

Πάντοτε ἀνήσυχα οἱ δικοί σου σὲ τριγύριζαν,
μὰ ἐσὺ κοιτάζοντας τὰ μάκρη ἀδιαφοροῦσες.
Σ᾿ ὅτι σοῦ ῾λεγαν πικρογέλαγες, γιατ᾿ ἔνιωθες
πὼς γιὰ τὴ χώρα τοῦ θανάτου ὁδοιποροῦσες.

Κάποια βραδιά, ποὺ ἀπὸ τὸ Στρόμπολι περνούσαμε
εἶπες σὲ κάποιον γελαστή, σὲ τόνο ἀστείου:
«Πῶς μοιάζει τ᾿ ἄρρωστο κορμί μου, καθὼς καίγεται,
μὲ τὴν κορφὴ τὴ φλεγόμενη τοῦ ἡφαιστείου!»

Ὕστερα σ᾿ εἶδα στὴν Μαρσίλια σὰν ἐχάθηκες
μέσα στὸ θόρυβο χωρὶς νὰ στρέψεις πίσω.
Κι ἐγώ, ποὺ μόνο τὴν ὑγρὴ ἔκταση ἀγάπησα,
λέω πὼς ἐσένα θὰ μποροῦσα ν᾿ ἀγαπήσω.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

A bord de l' «Aspasia»: στο κατάστρωμα του πλοίου «Ασπασία»

deck: κατάστρωμα

σαιζ-λογκ: ξαπλώστρα

Στρόμπολι: νησάκι με το ομώνυμο ηφαίστειο στη ΝΔ Ιταλία

Μαρσίλια: <ιταλ. Marsiglia: η Μασσαλία

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.  Η φυματίωση ήταν η αρρώστια η οποία θέριζε στην Ελλάδα τον πληθυσμό κατά τον 19ο αιώνα. Πληροφορίες για την ασθένεια παρατίθενται παρακάτω, όπως και ένα σχετικό άρθρο.

Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης, το οποίο συνήθως προσβάλλει τους πνεύμονες.

Μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο, με την εισπνοή σταγονιδίων που περιέχουν μυκοβακτηρίδια. Τα άτομα με πνευμονική φυματίωση αποβάλλουν πολύ μικρά τέτοια σταγονίδια με τον βήχα, το φτάρνισμα και τη δυνατή ομιλία.

Σήμερα, υπάρχει εμβόλιο που προλαμβάνει τη νόσο. Αλλά και σε περίπτωση που κάποιος νοσήσει,  η φυματίωση σχεδόν πάντα μπορεί να θεραπευτεί, πρέπει όμως να λαμβάνονται περισσότερα από ένα φάρμακα και για σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τα κύρια συμπτώματα είναι βήχας, πυρετός, αιμόπτυση και απώλεια βάρους.

(πηγή https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2019/01/fimatiosifaq-1.pdf)

2. "για την κατάλευκη μα πένθιμη Ελβετία":  Το κλίμα της Ελβετίας είναι ψυχρό και, κατά βάση ξηρό και είναι γενικά υγιεινό. Την ιδιότητα αυτή, του κλίματος της χώρας τους, εκμεταλλεύτηκαν οι Ελβετοί με τον καλύτερο τρόπο. Ίδρυσαν πολλά σανατόρια, αναπαυτήρια, ψυχιατρικές κλινικές και έτσι παλαιότερα η Ελβετία αποτέλεσε θεραπευτικό κέντρο για τις παθήσεις των πνευμόνων (όπως η φυματίωση) και των νεύρων. (<wikipedia)

3. ΑΡΘΡΟ: http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=337345 Έρωτας στα χρόνια της φυματίωσης

4. Το ποίημα A bord de l᾿ «Aspasia»  έχει μελοποιήσει ο συνθέτης Θάνος Μικρούτσικος και μπορείτε να το ακούσετε εδώ: https://www.youtube.com/watch?reload=9&v=zqO-9Nc8h20

5. Αν θέλετε να "ταξιδέψετε" σε εξωτικούς προορισμούς και να γνωρίσετε απίθανες ιστορίες και πρόσωπα από τη ζωή των μπορείτε να διαβάσετε άλλα ποιήματα του Ν. Καββαδία http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/1933_marampoy_index.htm

 και να ακούσετε τα μελοποιημένα τραγούδια του https://www.youtube.com/watch?v=zveemnKDo6w,  https://www.youtube.com/watch?v=p5iyrhDPme0

6. Αν θέλετε να δείτε πού είναι το Στρόμπολι ή η Μασσαλία επισκεφθείτε τον σύνδεσμο https://www.google.com/maps/d/viewer?msa=0&ie=UTF8&t=h&ll=22.90234840226625%2C72.21862799999997&spn=117.664197%2C296.663818&source=embed&mid=1RP5PC8W33Ac7YFk3bMrruRh33Ro&z=2  όπου αποτυπώνονται σε παγκόσμιο χάρτη όλες οι τοποθεσίες που αναφέρονται στα ποιήματα του Νίκου Καββαδία.